Geschiedenis

In 2016 verscheen een geschiedenis van Christelijk Sociale congressen, christelijk sociale conferenties en de stichting Christelijk-Sociaal Congres, getiteld: ‘… dat ge de onhoudbaarheid van den tegenwoordigen toestand inziet …’. Het boek kan (gratis) worden besteld via een e-mail aan info.csc@sbi.nl of u kunt de pdf hier downloaden.

Het Christelijk Sociaal Congres van 1991, waarop bedreigde verantwoordelijkheid centraal stond, vond plaats ter herdenking van het verschijnen van Rerum Novarum in mei 1891 en het Christelijk Sociaal Congres van november 1891, honderd jaar eerder.

Volgens de organisatoren van het Christelijk Sociaal Congres van 1991 was er sprake van vacante verantwoordelijkheid. Veel mensen namen niet hun verantwoordelijkheid of kregen geen verantwoordelijkheid toebedeeld.

Verantwoordelijkheid was de basis voor een christelijk-sociale mensvisie en moest leiden tot vernieuwing van het beleid. Er was te veel sprake van functionele verantwoordelijkheid: een verantwoordelijkheid die beperkt blijft tot de toegewezen taak binnen de bestaande taakverdeling. Daarom was dringend kritiek op de bestaande orde gewenst. Die kritiek kwam voort uit de christelijk-sociale mensvisie, waarin het aanspreken van de mens op zijn verantwoordelijkheid centraal staat.

Ook in 1891 was kritiek op de bestaande sociaal-economische orde dringend noodzakelijk. Gedurende de laatste drie decennia van de negentiende eeuw begon het verhaal van de Christelijk Sociale Beweging met de oprichting van christelijk-sociale organisaties. Het besef dat de positie van de arbeider onder het liberale en kapitalistische regime onrechtvaardig was en de menselijkheid van de arbeider werd geschaad, vormde de aanleiding tot actie in christelijke kringen. Christenen beseften dat er een ‘sociale kwestie’ was en dat zij geroepen waren om op te treden.

Rerum+Novarum

Van Katholieke zijde was het antwoord op de sociale kwestie de publicatie van de encycliek ‘Rerum Novarum’. In deze encycliek stelt paus Leo XIII de nood van de arbeider centraal. Hij noemt de ongekende groei van de industrie, de veranderingen in bedrijfstechniek, de gewijzigde verhoudingen tussen arbeider en werkgever, de opeenhoping van rijkdom bij weinigen en het gebrek van de grote massa. Door het ontbreken van een organisatie van arbeiders, zoals vroeger die in de gilden wel bestond, vallen de arbeiders onverdedigd ten prooi aan de concurrentie en het winstbejag van de kapitalist. Rerum Novarum spreekt over de kringen van kapitaal en arbeid en daarmee verbonden die van rijk en arm en de ongelijkheid en onderdrukking die in deze relatie heersen.

In Rerum Novarum is de doorbreking van de anonimiteit die met de positie en massaliteit van de arbeidersklasse samenhangt, het centrale uitgangspunt.

abraham kuijper

Het antwoord op de sociale kwestie van protestantse zijde is het Sociaal Congres van 1891. Abraham Kuyper, de protestantse inspirator van de christelijk-sociale beweging in Nederland, herhaalt voor het Sociaal Congres van 1891 wat al door Bilderdijk en door Groen van Prinsterer was verwoord en door het socialisme als aanklacht tot de wereld was gericht. Kuyper wil duidelijk maken dat binnen eigen protestant-christelijke kring veel langer al een besef heerst van de nood die in de maatschappij ontstaan is, maar dat hij beschaamd is dat het zo lang heeft moeten duren voordat er iets daadwerkelijks ondernomen werd.

Die nood houdt in dat er een te grote groep armen lijdt onder de macht van het geld. Rijk en arm ontbreekt het aan een centrum van vereniging. Het geldbezit is , als gevolg van het individualisme van de Franse Revolutie, de afgod van de bourgeoisie geworden, waardoor de werkende stand meer en meer verarmd is. In de ‘sociale’ beweging van die tijd ziet Kuyper de manifestatie van de arbeidersmassa die voor het recht van de arbeider opkomt.

De constatering dat er een ‘sociale kwestie’ is, is het motief van het christelijk-sociaal organiseren in de negentiende eeuw.

De ‘sociale kwestie’ is ook de titel van Kuypers openingsrede op het Sociaal Congres van 1891. Met de sociale kwestie bedoelt Kuyper “dat er ernstige twijfel is gerezen aan de deugdelijkheid van het maatschappelijk gebouw, waarin we wonen; en dat er dientengevolge in de publieke opinie strijd wordt gevoerd over de hechtere grondslagen, waarop een doelmatiger maatschappelijk gebouw, en dat beter bewoonbaar, valt op te trekken.”

De sociale kwestie bestaat eerst “zoo ge architectonische critiek oefent op de menselijke sociëteit zelve, en diensvolgens een andere richting van het maatschappelijk gebouw gewenscht én mogelijk acht”.

bestuur tweede csc 1919
Het bestuur van het Tweede Christelijk Sociaal Congres in 1919

Na het eerste Sociaal Congres van 1891 volgden het Christelijk-Sociaal Congres van 1919, de Christelijk-Sociale Conferentie van 1953 en het al beschreven Christelijk-Sociaal Congres van 1991.

In katholieke kring werd de actualisering, verdieping en uitwerking van de christelijk sociale traditie meer op het niveau van de bisdommen en in de vorm van diocesane studiedagen ter hand genomen. Zo waren de jaarlijkse conferenties in Rolduc onder leiding van mgr. Poels zelfs internationaal beroemd en trokken zij zowel Limburgse als nationale sleutelfiguren uit politiek, samenleving en kerk.

Sedert 2000 zijn er jaarlijks Christelijk-Sociale Congressen. De verslagen zijn hier te vinden. De thema’s zijn:

2016: Geloof, angst en liefde
2015: Wel gelukt maar niet gelukkig
2014: De participatiesamenleving
2013: Ontmoeten met LeV
2012: Van wie is de samenleving?
2011: Schepping en Samenleving. Een duurzame relatie
2010: Een huis om in te wonen, een samenleving met hart en ziel
2009: Herstel het vertrouwen!
2008: Solidariteit in de global village
2007: Maatschappelijk leiderschap; zijn we er klaar voor?!
2006: Het verschil maken
2005: Menselijkheid als maat
2004: Goed werk leveren: bezieling WAAR maken
2003: Wat zijn waarden waard?
2002: Heel de mens – op zoek naar balans
2001: Wat bezielt mij en mijn organisatie?
2000: Getto’s en pleinen — Ontmoeting en samenhang; de opgave voor de 21e eeuw

    Er zijn op dit moment geen agendapunten.

Zie agenda

Nieuwsbrief