Geschiedenis

Inleiding

In 2016 verscheen een geschiedenis van de huidige Stichting Christelijk-Sociaal Congres, voorafgegaan door die van de eerdere Christelijk Sociale congressen resp. conferenties in 1891, 1919, 1952 en 1991. Het is geschreven door Piet Hazenbosch, ex-medewerker van het CNV, en draagt als titel: ‘… dat ge de onhoudbaarheid van den tegenwoordigen toestand inziet …’. Het boek kan (gratis) worden besteld via een e-mail aan info.csc@sbi.nl  of u kunt de pdf hier downloaden.

1891-1997

Gedurende de laatste drie decennia van de negentiende eeuw begon het verhaal van de Christelijk Sociale Beweging met de oprichting van christelijk-sociale organisaties. Het besef dat de positie van de arbeider onder het liberaal-kapitalistische regime onrechtvaardig was en de menselijkheid van de arbeider werd geschaad, vormde de aanleiding tot actie in christelijke kringen. Christenen beseften dat er een ‘sociale kwestie’ was en dat zij geroepen waren om op te treden.

Rerum+NovarumVan katholieke zijde was het antwoord op de sociale kwestie de publicatie in 1891 van de encycliek ‘Rerum Novarum’. In deze encycliek stelt paus Leo XIII de nood van de arbeider centraal. Hij noemt de ongekende groei van de industrie, de veranderingen in bedrijfstechniek, de gewijzigde verhoudingen tussen arbeider en werkgever, de opeenhoping van rijkdom bij weinigen en het gebrek van de grote massa. Door het ontbreken van een organisatie van arbeiders, zoals vroeger die in de gilden wel bestond, vallen de arbeiders onverdedigd ten prooi aan de concurrentie en het winstbejag van de kapitalist.

abraham kuijperHet antwoord op de sociale kwestie van protestantse zijde is het Sociaal Congres van november 1891. Abraham Kuyper, de protestantse inspirator van de christelijk-sociale beweging in Nederland, herhaalt voor het Sociaal Congres van 1891 wat al door Bilderdijk en door Groen van Prinsterer was verwoord en door het socialisme als aanklacht tot de wereld was gericht. Kuyper wil duidelijk maken dat binnen eigen protestant-christelijke kring veel langer al een besef heerst van de nood die in de maatschappij ontstaan is, maar dat hij beschaamd is dat het zo lang heeft moeten duren voordat er iets daadwerkelijks ondernomen werd.

Die nood houdt in dat er een te grote groep armen lijdt onder de macht van het geld. Rijk en arm ontbreekt het aan een centrum van vereniging. Het geldbezit is, als gevolg van het individualisme van de Franse Revolutie, de afgod van de bourgeoisie geworden, waardoor de werkende stand meer en meer verarmd is. De ‘sociale kwestie’ is ook de titel van Kuypers openingsrede op het Sociaal Congres van 1891. De sociale kwestie bestaat eerst “zoo ge architectonische critiek oefent op de menselijke sociëteit zelve, en diensvolgens een andere richting van het maatschappelijk gebouw gewenscht én mogelijk acht”.

bestuur tweede csc 1919
Het bestuur van het Tweede Christelijk Sociaal Congres in 1919

Na het eerste Sociaal Congres van 1891 volgden het Christelijk-Sociaal Congres van 1919 en de Christelijk-Sociale Conferentie van 1952.

Eind jaren tachtig ontstond in CNV-kring het initiatief voor een nieuw Christelijk Sociaal Congres in 1991, honderd jaar na het Eerste Christelijk Sociaal Congres. Dit initiatief werd gesteund door het SBI en het NCW en zo vond in november 1991 dit Congres plaats met als thema ‘bedreigde verantwoordelijkheid’ in een snel seculariserende en individualiserende wereld. Het congres duurde een volle week en vond plaats in het SBI.

1997-heden (Stichting CSC)

Het congres van 1991 leidde tot de oprichting van de Stichting Doorwerking Congres, die in 1997 opging in de huidige Stichting CSC. Een jaar later werd het Convent van Christelijk-Sociale Organisaties opgeheven, een in 1937 ontstaan verband van christelijke organisaties van werkgevers en werknemers, omdat aan werkgeverszijde alle organisaties waren gefuseerd tot niet expliciet christelijke organisaties (VNO-NCW, MKB NL en LTO NL).

In 2000 hield de Stichting CSC een jaarcongres onder de titel ‘Getto’s en pleinen’, dat inhoudelijk was voorbereid door het net opgerichte Haagse expertisecentrum SOCIRES onder leiding van Jos van Gennip. Deze bleef tot 2016 adviseur van het CSC-bestuur.

In 2011 stelde SOCIRES voor dat zij als een Çentrum voor opleiding, training en advies’ (COTA) voor de CSC-leden zou gaan fungeren. Dit voorstel werd door de Raad van Toezicht afgewezen, wegens de financiële lasten én omdat vele leden hier geen functie zagen voor het CSC. Als alternatief werd het Manifest ‘Deel je bedoeling’ (2013) opgesteld, als aansporing en ondersteuning van de leden om te blijven werken aan de identiteit.

Sinds 2000 houdt het CSC ieder jaar eind augustus een jaarcongres, altijd op Landgoed Zonheuvel.  De verslagen zijn hier te vinden.

De thema’s van de jaarcongressen tot heden waren:

2017: Op elkaar aangewezen; Durf afhankelijk te zijn

2016: Geloof, angst en liefde
2015: Wel gelukt maar niet gelukkig
2014: De participatiesamenleving
2013: Ontmoeten met LeV
2012: Van wie is de samenleving?
2011: Schepping en Samenleving. Een duurzame relatie
2010: Een huis om in te wonen, een samenleving met hart en ziel
2009: Herstel het vertrouwen!
2008: Solidariteit in de global village
2007: Maatschappelijk leiderschap; zijn we er klaar voor?!
2006: Het verschil maken
2005: Menselijkheid als maat
2004: Goed werk leveren: bezieling WAAR maken
2003: Wat zijn waarden waard?
2002: Heel de mens – op zoek naar balans
2001: Wat bezielt mij en mijn organisatie?
2000: Getto’s en pleinen — Ontmoeting en samenhang; de opgave voor de 21e eeuw

In 2006 nam het CSC het Adriaan Borstfonds over, waaruit tot 2013 jaarlijks een prijs van 10K werd uitgereikt aan een persoon, die zich verdienstelijk had gemaakt voor de beweging.

Zie agenda

Nieuwsbrief