Column

pagina in opmaak om af te drukken

Getto's en Pleinen

2010-04-19 | Jos J. van Gennip | 0 reactie(s) | Reageren | Login column schrijven

Tien jaar geleden is het, dat het Christelijk Sociaal Congres gewijd was aan het thema van de sociale cohesie, de multiculturaliteit, het nieuwe sociale landschap en de rol van de christelijk sociale beweging in het aangezicht van deze maatschappelijke verwoestijningsproblematiek.

Antwoorden van de 21e eeuw was het motto van dat congres in het eerste jaar van deze eeuw. Het ging om de ondersteuning van de wetenschap daarbij, om de herontdekking van de relevantie van de christelijke inspiratie en om nieuwe voorwaarden voor het functioneren van de deelnemende organisaties. Het ging om een ander human resourcesbeleid, om gezamenlijke fondswerving en vooral om daadkrachtige samenwerking, te beginnen in een zestal grote steden. Getto’s en Pleinen, was de titel. Erken de “Getto’s” van etnische identiteit, maar zorg voor voldoende en toegankelijke “Pleinen” van ontmoeting.
Te hoog gegrepen, de brug van de preek op de zondag naar het werk van de maandag niet geslagen?
Inderdaad: het idee van zo’n conferentie kwam vroeg, te vroeg misschien. De gezaghebbende onderstreping van de noodzaak om urgent en innovatief te handelen kwam pas later nadat het idee geboren was, en van een andere kant, met name van Paul Scheffer in zijn beroemde en beruchte essay terzake.
De geesten waren nog niet rijp, de zorg voor het eigen overleven van de afzonderlijke organisaties was groter dan die voor de gezamenlijkheid, fondsen kwamen nauwelijks beschikbaar en vooral was er de duidelijke tegenzin om de mooie, bevlogen sfeer van een conferentie om te zetten in een gezamenlijk actieprogramma.
Toch is er veel gebeurd: meerdere direct betrokkenen bij deze conferentie kregen binnen twee jaren onverwacht op regeringsniveau verantwoordelijkheid voor met het thema onmiddellijk samenhangende vraagstukken. Op het congres van 2002 werd al het idee door de minister president hervat om het maatschappelijk en politiek handelen uit het pragmatisme en de dag tot dag benadering te trekken en het vraagstuk van de diversiteit en multiculturaliteit op basis van waarden en waardendialoog op de agenda te zetten. Die benadering was met kracht bepleit tijdens de conferentie. Zij werd ook het centrale thema van het Nederlands voorzitterschap van de EU. In de contacten tussen CNV, VU en Socires rijpte het plan, op instigatie van de laatste, om nieuw geïnspireerd leiderschap te vormen in een aparte Masteropleiding Besturen van Maatschappelijke Organisaties aan de VU. Die Masteropleiding blijkt onverwacht grote belangstelling te trekken van een nieuwe generatie. Fondsverstrekkende organisaties als de in het CSC participerende SKAN zijn voorrang gaan geven aan projecten op dit terrein. Het CSC zelf heeft in haar jaarlijkse conferenties stelselmatig aan uitwerkingen van deze problematiek en aan best practices prominent aandacht besteed. Het is onmiskenbaar zo, dat het CSC uit deze probleemstelling een vitaliteitsimpuls heeft gekregen. De verschuiving naar aandacht op problemen van buiten heeft heilzaam gewerkt. Ook door het leiderschap in de laatste jaren van Herman Kaiser, de voorzitter, die steeds opnieuw het belang van de band onderstreept tussen evangelische inspiratie en maatschappelijke betrokkenheid. In de lijn ook van eerder sleutelfiguren als Piet Hein Donner, Anton Westerlaken en Doekle Terpstra. Socires heeft de kans gekregen om een reeks initiatieven uit te voeren. En er zijn nog indrukwekkende plannen in voorbereiding. Het is dus niet voor niets geweest, ondanks b.v. de minachtende kritiek indertijd van het Dagblad Trouw.
Maar er kan veel meer gebeuren door en vanuit het CSC. Wat niet uit de verf is gekomen, is de meerwaarde juist van de samenwerking in de analyse en in de praktijk van deze nieuwe sociale kwestie van de 21e eeuw. Een nieuwe sociale kwestie, die economische, maatschappelijke en culturele dimensies heeft en waaraan wederom een architectonische fout ten grondslag ligt.
Waar het CSC m.i. dit jaar voor staat is de beslissende vraag, of leden ervan bereid zijn samen grensverleggende initatieven te nemen en programma’s te ontwikkelen. De vraag is in alle scherpte aan de orde, of wij bereid en in staat zijn om gerichte en gedurfde samenwerkingsprogramma’s op te zetten. Op het terrein van rekrutering van nieuwe vrijwilligheid, in faciliteiten van dialoog en gesprekken tussen verschillende etnische groeperingen, in het opvangen van mensen, die uit Gods hand gevallen lijken te zijn, in de vorming van nieuw sociaal leiderschap en in een eigen bijdrage aan het antwoord op de centrale vraag van onze tijd: hoe kan menselijke waardigheid hersteld en gegarandeerd worden in onze hypergeïndividualiseerde, soms door nieuwe armoede en uitsluiting en in zovele gevallen door vereenzaming getekende maatschappij. In onze cultuur ook, waarin onverwacht en verbijsterend onverdraagzaamheid en zelfs haat een paspoort lijkt op te leveren naar politieke macht.
De centrale vraag voor de christelijk sociale beweging nu: hoe kunnen wij uit ons eigen - redelijk comfortabele - getto komen op zoek naar mensen met een heel andere achtergrond; hoe kunnen wij ook kernbegrippen als eigen verantwoordelijkheid en solidariteit in de samenleving nieuwe duiding geven in een tijdsgewricht waarin succes en zelfredzaamheid de realiteit van mislukking en achterblijving ontkent.
Een nieuwe gezamenlijkheid is nodig, een nieuwe coalition of the willing, zeiden we in navolging van een nieuw militair concept. Een coalitie van CSC zelf, maar ook met de VU, de Universiteiten van Tilburg en Nijmegen, de Raad van Kerken, met fondsverstrekkende en maatschappijkritische participanten. Samen kunnen we gestalte geven aan de vierdelige noodzaak van analyse, bewustwording, eigen praktische programma’s en beleidsbeïnvloeding.

Reageren

Reacties